Dr. José Benjamín Pérez Matos yayoboye intumwa mpuzamahanga i Heburoni mu gihe cyo kwizihiza Umunsi wa Yerusalemu.

Abayobozi ba ba rabi, abayobozi b’amadini n’abahagarariye ibihugu bitandukanye bitabiriye uruzinduko rw’amateka ku Mva y’Abakurambere, ahantu hamwe mu hera kandi hafite igisobanuro gikomeye mu muco wa Bibiliya.

Heburoni, Isiraheli – 15 Gicurasi 2026

Mu rwego rwo kwizihiza Umunsi wa Yerusalemu (Yom Yerushalayim) no mu bikorwa byabaye mu gihe cya Kongere Mpuzamahanga ya IV y’Abigisha b’Amategeko y’Abayahudi, Perezida akaba ari na we washinze Ikigo cy’Ubwami bw’Amahoro n’Ubutabera, Dr. José Benjamín Pérez Matos, yayoboye intumwa ikomeye ya dipolomasi n’amadini yasuye Imva y’Abakurambere izwi mu mateka (Me’arat HaMajpelá), mu mujyi wa Heburoni.

Iki gikorwa cyahuje abayobozi bakomeye ba ba rabi mpuzamahanga n’abo muri ako karere, barimo rabi Moshé Bakshi Dorón, ndetse n’abayobozi batandukanye b’imiryango y’abaturage bitabiriye iyo kongere, basangiye umunsi wo gutekereza, gusenga no gukomeza umubano hagati y’imiryango yiyemeje gushyigikira Isiraheli no kubungabunga umurage wayo w’iby’umwuka.

Muri urwo ruzinduko, iyo ntumwa yasuye inyubako y’amateka y’Abaherode ibumbiyemo umuco wo gushyingura abakurambere n’abakurambere b’abagore bavugwa muri Bibiliya: Aburahamu, Sara, Isaka, Rebeka, Yakobo na Leya, abantu b’ingenzi mu mateka y’umwuka y’idini ya Kiyahudi n’amadini ashingiye ku kwemera Imana imwe.

Mu gihe cy’urwo ruzinduko, abitabiriye bongeye gushimangira ubwitange bwabo mu gukomeza imibanire y’ubuvandimwe mpuzamahanga, dipolomasi rusange n’ubufatanye hagati y’imiryango itandukanye yo mu bihugu bitandukanye ihuriye ku cyerekezo cyo kubaha amateka, ukwemera n’umwanya w’ingenzi Isiraheli ifite mu muco wa Bibiliya.

Banasengeye hamwe basabira amahoro ya Yerusalemu, umutekano w’Igihugu cya Isiraheli n’umutekano w’akarere kose, bari ahantu hamwe mu ha kera cyane kandi hafite igisobanuro gikomeye mu by’umwuka ku isi.

Heburoni na Yerusalemu: amateka atatandukanywa.

Kimwe mu by’ingenzi byagarutsweho muri urwo rugendo ni isano ikomeye y’amateka, imiterere y’ahantu n’iby’umwuka ihuza Yerusalemu na Heburoni, cyane cyane mu rwego rwo kwizihiza Yom Yerushalayim.

Nubwo Umunsi wa Yerusalemu wizihiza ku mugaragaro kongera guhuriza hamwe umurwa mukuru wa Isiraheli nyuma y’Intambara y’Iminsi Itandatu yo mu 1967, abitabiriye uwo muhuro bagaragaje ko uwo munsi wo kwizihiza ufite n’igice cy’amateka cyagutse, gifitanye isano no kugaruka kw’Abayahudi mu turere twa Yudeya na Samariya, ndetse by’umwihariko no kongera kubona uburenganzira bwo kugera i Heburoni no ku Mva y’Abakurambere.

Mu biganiro byatangiwe aho hantu, bibukije ko Heburoni yari umurwa mukuru wa mbere w’Umwami Dawidi, ndetse ko ari ho habereye igikorwa cya mbere cyo kugura mu buryo bwemewe n’amategeko ubutaka n’abantu b’Abayahudi mu Gihugu cy’Isezerano, nk’uko bivugwa mu nkuru ya Bibiliya iboneka mu gitabo cy’Itangiriro.

Abateguye icyo gikorwa bongeye gushimangira ko irekurwa rya Yerusalemu mu 1967 ryabaye icyarimwe no kongera kubona uburenganzira bwo kugera i Heburoni no ku yandi mateka y’ahantu h’ingenzi ho muri Yudeya na Samariya, bituma abantu babarirwa muri za miriyoni bemera bongera gusura hamwe mu hantu h’ingenzi cyane yo mu mateka ya Bibiliya.

Ikimenyetso cy’ubwisanzure mu by’idini no gukomeza amateka.

Muri icyo gikorwa, hagaragajwe ko Umunsi wa Yerusalemu unagaragaza irekurwa rya Heburoni n’Imva y’Abakurambere, ibintu bigereranya kongera gushyiraho ubwisanzure bwo gusenga no kugera kuri hamwe mu hantu hera cyane mu idini rya Kiyahudi.

Nanone kandi, abitabiriye icyo gikorwa bahurije ku kuvuga ko Yudeya na Samariya ari umutima w’ahantu h’ibikorwa byinshi bivugwa mu Byanditswe Byera, kandi ko amateka ya Yerusalemu adashobora kumvikana neza mu buryo bwuzuye hatitawe ku ruhare rukomeye Heburoni yagize nk’ishingiro ry’umwirondoro wa Bibiliya.

Ku bitabiriye Kongere Mpuzamahanga ya IV y’Abigisha b’Amategeko y’Abayahudi, Yerusalemu na Heburoni bigize igice cy’umurage umwe w’amateka n’iby’umwuka, ushinze imizi cyane mu muco w’ubwoko bwa Isiraheli no mu murage usangiwe na za miriyoni z’abizera hirya no hino ku isi.

Uruzinduko rwayobowe na Dr. José Benjamín Pérez Matos rwabaye kimwe mu bihe by’ingenzi cyane mu birori byabaye mu gihe cya Yom Yerushalayim, kandi rwongeye gushimangira ubwitange bw’Ikigo cy’Ubwami bw’Amahoro n’Ubutabera mu guteza imbere ubumenyi ku mateka, iby’umwuka n’umuco bya Isiraheli, ndetse no mu gukomeza umubano mpuzamahanga ugira uruhare mu mahoro, ubufatanye no kumvikana hagati y’ibihugu.