Kuva i Yeruzalemu, isesengura rihuza impinduka zabaye muri Argentina na Bolivia n’ihinduka n’ihinduka ry’imigendere ya dipolomasi ku bijyanye na Isirayeli.
Yeruzalemu, Isirayeli – Tariki ya 27 Ukwakira 2025
Mu ijambo ryatanzwe na kimwe mu bigo bya politiki n’ibimenyetso ku isi, Dr. José Benjamín Pérez Matos, perezida w’Ikigo cy’Ubwami bw’Amahoro n’Ubutabera, yatanze isuzuma ryimbitse ry’impinduka za politiki ziherutse kuba muri Latin America, azihuza n’inzira yagutse yo kongera gutunganya imiterere mpuzamahanga n’imikorere ya dipolomasi.
Isesengura ryibanda kuri Argentina na Bolivia nk’ingero zigaragara z’impinduka zirimo kuba, aho ibyemezo bya politiki y’imbere mu gihugu bitangiye kugaragaza impinduka muri politiki y’ububanyi n’amahanga, by’umwihariko ku bijyanye na Isiraheli.
Argentina na Bolivia: Impinduka muri Politiki
Dr. José Benjamín Pérez Matos yasobanuye ibyavuye mu matora aheruka muri Argentina nk’ikimenyetso cyo gushimangira imiterere mishya y’ubutegetsi, agaragaza isano iri hagati y’inzego z’ubutegetsi n’iz’inteko ishinga amategeko nk’ikintu cy’ingenzi gituma igihugu gihora gihagaze neza mu bya politiki no ku rwego mpuzamahanga.
Kuri iyo ngingo, yagize ati: “Igice Perezida Milei yari akeneye ko gitsinda, cyaratsinze; bityo ubu Argentina ifite guverinoma ishyigikiye Israel ku kigero cya 100%,” ashimangira ko uku gushyigikira kutagira ingaruka ku mubano w’ibihugu byombi gusa, ahubwo ko bifatwa nk’ikintu cy’ingenzi ku rwego mpuzamahanga.
Muri icyo gihe nyine, yagaragaje impinduka za politiki muri Boliviya, by’umwihariko, aha ikaze icyemezo cyo kongera gusubukura umubano wa dipolomasi na Isiraheli nyuma y’imyaka myinshi y’ubushyamirane. “Ndashimira perezida na none watsinze muri Bolivia, uzasubukura umubano na Isiraheli! Ibyo ni byo buri gihugu gikwiye gukora.” yavuze atyo, asobanura iki gikorwa nk’igice cy’umurongo mugari w’ibiri kuba mu karere.
Incamake ku bitekerezo by’imiyoborere ya politiki yo ku ruhande rw’ibumoso
Isesengura ryari ririmo isuzuma ry’ako kanya ryerekeye imyumvire ya politiki ya za guverinoma zo muri aka karere. Dr. José Benjamín Pérez Matos yanenze politiki zishingiye ku bitekerezo by’ibumoso, azihuza n’ibyemezo, ukurikije uko we abibona, bifite ingaruka mbi ku isura y’ibihugu bimwe na bimwe ku rwego mpuzamahanga.
Muri urwo rwego, yagize ati: “Ihene ni abashyigikiye ibitekerezo by’ibumoso… barwanya Gahunda y’Imana. Perezida waciye umubano na Isirayeli yafashe icyemezo kibi kurusha ibindi mu gihe cy’ubutegetsi bwe; byaba byiza yisubiyeho.,” bigaragaza ko afite imyumvire inenga ubutegetsi bwahisemo kwitandukanya na Leta ya Isirayeli.
Yeruzalemu n’Inkingi y’Imiyoborere y’Isi
Uretse isesengura ryerekeye akarere, Dr. José Benjamín Pérez Matos yatanze icyerekezo gishingiye ku miterere y’uruhare rwa Isiraheli ku rwego mpuzamahanga. Ukurikije imiterere y’igitekerezo cye, umubano w’igihugu na Isirayeli ntugomba kumvikana mu buryo busanzwe bwa dipolomasi gusa, ahubwo ukwiye gufatwa nk’ikintu gifite uruhare rukomeye mu kugena icyerekezo cy’ibihugu mu gihe kizaza.
Mu magambo ye: “Isirayeli izaba umurwa mukuru, ari na wo Isi yose izajya itegekerwamo. Kandi twifuza ko buri gihugu kiyunga kuri wo; aho kugira ngo kitandukanye na wo,” agaragaza Yeruzalemu nk’inkingi y’ingenzi mu miterere y’imiyoborere y’isi. Iyi mikorere ishyira Isirayeli ku isonga ry’ibyemezo mpuzamahanga by’ingenzi, bigatuma ingaruka z’imbaraga zayo zirenga akarere k’Uburasirazuba bwo Hagati.
Kwibuka, Amakimbirane, n’Icyerekezo cy’ahazaza ku rwego mpuzamahanga
Igice gisoza isesengura cyagarutse ku kamaro ko kwibuka amateka n’ingaruka bigira kuri politiki y’iki gihe. Dr. José Benjamín Pérez Matos yatanze umuburo ku bijyanye n’uko umuryango mpuzamahanga upfobya cyangwa ukibagirwa ibintu byabaye vuba aha, hibandwa cyane ku byabaye ku itariki ya 7 Ukwakira.
“Ibibera muri Isiraheli, tubibona mu bindi bihugu. Hari icyo bishushanya,” ni ko yavuze, agaragaza isano iri hagati y’amakimbirane yo muri Isirayeli n’ingaruka zayo mu bindi bihugu.
Mu buryo nk’ubwo, yanashishikarije abayobozi b’ibihugu ku isi gushimangira umubano wabo na Isirayeli, nk’igice cya gahunda yagutse yo kwihuza n’amahanga: “bafatanyije na Isiraheli,” ashingiye ku ngingo yo gushimangira imikoranire y’ubufatanye, mu gihe imiterere y’isi ikomeje kurushaho kuba ingorabahizi.
Gusubiza ibintu ku murongo bifite ingaruka ku rwego rw’Akarere
Isesengura ryatanzwe riturutse i Yerusalemu ryerekana ko Latin America itari ku ruhande rw’impinduka ku isi, ahubwo ko irimo kugira uruhare rugaragara mu gikorwa cyo kuvugurura ubufatanye mu by’ingamba zihutirwa.
Muri uru rwego, ibibazo bya Argentina na Bolivia byerekana impinduka, aho kwihuza na Isirayeli bigaragara nk’inkingi y’ingenzi ya politiki y’ububanyi n’amahanga y’akarere.
Imiterere yavuzwe ntabwo igaragaza gusa ibyemezo by’igihe gito, ahubwo igaragaza uburyo ibintu bigerwaho: guhuza ikarita nshya ya politiki y’isi, aho ubufatanye mpuzamahanga n’icyerekezo cy’ibitekerezo bizagira uruhare runini mu ituze n’icyerekezo cy’ejo hazaza h’ibihugu.